GEHOORD GEZIEN GELEZEN

Raakvlak

Twee betekenisvolle, blauwe vlakken die op elkaar lijken, maar niks met elkaar te maken hebben. Ik heb ze geknipt en geplakt uit onderstaande originelen, waarvoor oneindig veel excuses aan de kunstenaars.

Sho Shibuya. Afbeelding is een screenshot van zijn Instagram

Lawil Laboke Karama

Met behulp van een geavanceerd klimaatmodel reconstrueerde Lawil Karama de lucht boven de Oegandese stad Mbale zoals die was op 10 februari 1973. De dag waarop dictator Idi Amin politieke tegenstanders liet executeren in een lokaal voetbalstadion, voor een publiek van twintigduizend onderdanen die verplicht werden toe te kijken.

Sho Shibuya

Sho Shibuya gebruikt de voorpagina van The New York Times als canvas voor een schilderij dat refereert aan een nieuwsbericht uit die krant. In dit geval die van maandag 22 juli 2024, de dag waarop bekend wordt dat niet zittende President Biden als leider van de Democraten aan de verkiezingen mee zal doen, maar Vice President Kamela Harris.

Het zou zomaar kunnen dat als Sho Shibuya op 10 februari 1973 al had gedaan waar hij tijdens de coronapandemie mee begon, hij iets gemaakt zou hebben wat zou hebben geleken op wat Lawil Karama in 2026 maakte.

MUZE

We kregen een uitnodiging voor de opening van zijn expositie in het Luthers Museum en daarin stond Maria centraal. U weet wel, de moeder van. Speciaal voor de expositie maakte Gijs drie glazen en een bronzen exemplaar. (Vooral die laatste vond ik nogal geslaagd) waarvoor zijn geliefde H had model gestaan. Of, zoals Gijs het verwoordde: “Ik heb mijn vrouw gevraagd of ze plaats wilde nemen in de 3D scanner.”

Geliefde H speelt sowieso een belangrijke rol in het leven en werk van Gijs Assman. Sinds 2009 stuurt hij haar elke dag een kaart of collage: een geknipte en geplakte afbeelding op A4-formaat die hij op de achterzijde beschrijft. Daarmee vertelt hij haar steeds opnieuw dat hij van haar houdt. Een selectie ervan verscheen in 2019 in een boek.

‘Misschien ook iets voor jou? ‘ zei ik tegen Jasper die ik een paar weken later sprak. ‘Elke dag een mooi wijsje voor je lieve vrouw componeren, spelen, opnemen?’ De lieve vrouw in kwestie stond erbij en Jasper vroeg wat of zij van het idee vond. Ze vond het best. ‘Als je maar niet het woord muze in de mond neemt, want dan sla ik je op je bek.’

UPDATE:
Kijk nou toch eens! Er wordt gewisselwerkt.
Gijs met een eigenhandig door geliefde H geborduurde Maria op zijn borst.

GIJS OP DE 8e DAG | FOR H | VOOR H

JASPER YOUR BEAUTY AND MY BRAINS

MEREL

Ossenkop

Als ik een lijst zou moeten maken met boeken die ik met groot plezier gelezen heb, dan zou Ossenkop er zeker op komen te staan. De komende tijd geef ik het aan iedereen cadeau voor wie ik geacht word een verjaardagscadeau te kopen.

Gisteren was het weer zover maar de boekhandel hier om de hoek had Ossenkop niet in voorraad. Het lag niet op de tafels en het stond ook niet in de kast waar ik aan het zoeken was. “Daarin staan alleen de klassiekers”, zei de vrouw van de winkel.

Ossenkop is niet nieuw en won in 2025 de Hebban debuut (DEBUUT!) prijs. Maar totdat Ossenkop in die kast met de klassiekers staat, kan het niet genoeg aandacht krijgen.

Ossenkop doet denken aan Kaas, de klassieker van Willem Elsschot. Die komt sowieso op de lijst en stond ook al niet in de kast met klassiekers! Het is een sympathieke boekhandel maar er valt daar nog heel wat werk te verrichten.

Maarten ’t Hart is ook goed te spreken over Ossenkop. (Zijn recensies voor boekhandel De Kler zijn ook een aanrader trouwens).

Nu ik hem genoemd heb vind ik dat er ook een boek van hem op de lijst moet. Hij schreef er genoeg tenslotte. Misschien wordt het wel het boek dat hij over zijn moeder schreef. Ik zal het voor de zekerheid nog eens lezen want die lijst mag niet teleurstellen natuurlijk.

Black Galgo

Het appje met de rekening bleek de eerste van een reeks. De hond van L. had de kat van de buren gebeten. Nu moest ze geopereerd worden. Hierdoor hadden de buren hun vlucht moeten annuleren. En konden ze dus niet naar het huisje dat ze wel hadden gereserveerd. ‘Ik haat katten,’ schreef L. ‘Honden ook, overigens.’

Maar toen zijn hond ziek werd en de dierenarts de hoop opgaf appte L. dat hij onwaarschijnlijk veel van dat stomme beest gehouden had. Een Galgo, net zo een als in Black Dog.

Ik las dat de meeste voorbereiding voor de hoofdrolspeler was gaan zitten in het winnen van vertrouwen. Uiteindelijk werd de band zo hecht dat Peng besloot zijn tegenspeler te adopteren.

Houden van honden | Eddie Peng

De blinde vlek van Hendrickx en haar dichter

Kunsten’92 is de belangenorganisatie voor de culturele en creatieve sector. Ooit opgericht om duidelijk te maken dat kunst maken geld kost. In het jaarlijks door haar georganiseerde debat vraagt het zich af: Hoe staan we ervoor? Wat kan er beter?

De PVV, de VVD en de BBB hadden niet de moeite genomen om van de partij te zijn. Nicolien van Vroonhoven (NSC) was er wel. Zij is al jaren actief op het gebied van cultuurbeleid. Zij weet van de hoed en de rand en het is ongetwijfeld haar opvatting die in de cultuurparagraaf van het verkiezingsprogramma van de NSC terecht is gekomen. Ze werd er in het debat niet over bevraagd dus gooide ze er aan het einde van de ochtend zelf maar een balletje over op: Hoe komt het dat een grote groep Nederlanders de waarde van kunst en cultuur niet ziet?

Er is een BTW verhoging op komst. De Raad voor Cultuur (9) en Het Fonds Podiumkunsten (73) hebben geadviseerd om 82 instellingen niet langer te ondersteunen. Het Fonds voor Cultuurparticipatie adviseerde om de fundering onder de (klassieke) muzieksector weg te slaan. De grote gedoger die ooit door Halbe Zijlstra tevreden moest worden gehouden met het wegbezuinigen van de halve kunstensector heeft tegenwoordig zelf de touwtjes in handen.

Zo staan we ervoor. Dus: Wat kan er beter?

Ik verwachtte een zinderende discussie maar trof een stapeltje stickers tegen de BTW-verhoging op mijn stoel en een terneergeslagen stemming in afwachting van Prinsjesdag. Omdat pas dan duidelijk zal worden hoe de kunstensector naar de slachtbank zal worden geleid.

Het was helemaal geen debat. Het waren gespreksrondes tussen gelijkgestemden die concludeerden dat er behoefte is aan betere afstemming tussen de verschillende bestuurslagen. Dat de omgeving ‘erbij betrekken’ ontzettend belangrijk is. Dat ‘de pot’ op een andere manier moet worden verdeeld. De optie ‘wat als er straks helemaal geen pot meer is?’, kwam niet ter tafel.

Kunstenaar Jonas Staal mocht een inleidend praatje houden en ging er met gestrekt been in: De PVV is een fascistische partij. De drie andere partijen zijn niet minder dan collaborateurs.

Van Vroonhoven reageerde kwaad en geëmotioneerd. Ze was ‘blij’ dat de culturele sector de politiek een spiegel voorhoudt, maar had op het punt gestaan om weg te lopen. Ze was geen collaborateur. ‘Wij van de NSC hebben niet voor niks voor élke regel in het hoofdlijnenakkoord gevochten en geëist dat de PVV zich aan de grondwet zal houden.’
Tevreden keek Staal in zijn spiegel.

Marcelle Hendrickx, D66 raadslid in Tilburg, vond het goed om de dingen ‘scherp te stellen.’ Het is de rol van de kunstenaar om te verbeelden waar ‘wij op dit moment allemaal van wakker liggen.’ Ze haalde een jonge dichter aan die zich tegenwoordig schaamt om dichter te zijn nu Martin Bosma vergaderingen opent met zijn geliefde poëzie.

Ik wilde Hendrickx vragen of ze zich wel realiseert dat het probleem is dat juist niet iedereen er momenteel wakker van ligt? En dat kunst niet is voorbehouden aan mensen van een bepaalde politieke kleur. Er zijn fascisten die van kunst houden.

*Forme uniche della continuità nello spazio*, het kunstwerk van Boccioni in het MoMA in New York.

Afbeelding afkomstig uit Futuristische kunstenaars effenden de weg voor Mussolini,
uit Het Historisch Nieuwsblad.

DE VOLGENDE DAG…

Het debat bleef me maar intrigeren. Opeens wist ik waarom. Het was de keuze om fascisme te bestrijden met een stickeractie. En goedkeurend een dichter te citeren die zegt : ‘Ik mag die gedichten wel mooi vinden. Maar Martin Bosma niet.’

Ruben in De Bezette Stad

We zagen er tegen op en hikten er tegenaan maar Otto hakte de knoop door. Voor na afloop maakte hij een reservering bij Restaurant O Bistro. Zo hadden we iets om naar uit te kijken en waren we de hele dag onder de pannen.

De Bezette Stad duurt 4 uur. Er is een pauze van 15 minuten. We kenden en herkenden alle straten, alle huizen en plekken die in beeld kwamen en waarover verteld werd. Toen er werd gesproken over een Yad Vashem onderscheiding die niet was uitgekeerd omdat tegen de voordracht bezwaar was gemaakt, fluisterde Ruben: “Dat was door mijn oom.”

Tijdens het eten zei hij: “Het leven gaat door.
Maar voor mij is dit nog steeds realiteit.
Elke dag. Elke dag.”

Het verhaal van Ruben

Regisseur Pierre Audi

‘Een musicus is een musicus. Een acteur is een acteur. Een zanger is een musicus. Geen acteur.’

Pierre Audi zegt het tegen Suzanne Stephens, een van de weduwen van componist Karl Heinz Stockhausen. Ze is dramaturgisch adviseur van zijn opera en kijkt bedenkelijk. De partituur van haar geliefde Karl Heinz staat bomvol regieaanwijzingen, juist voor de musici.

Maar de regisseur van de opera Aus Licht is onverbiddelijk: ‘Het is mijn taak om te voorkomen dat het er belachelijk uitziet’.

Hier stond een heel boos stukje over Maestro

Het was te grof. Daarom heb ik het weggehaald.

Ergernis

Ik schreef al eerder over Maestro (zucht). Ik schreef ook eerder iets over elite als verwijt. Maar nu hou ik er weer een hele tijd mijn mond over dicht.

PIG 05049

Christien Meindertsma heeft er drie jaar over gedaan. Toen had ze een lijst met producten waarin iets van een varken verwerkt zit. Het staat allemaal in één boek. Behalve plakjes worst en een karbonaadje staan er, om maar wat te noemen ook kogels, wijn, conditioner en kauwgom in, want ook daar zit iets van een varken in.

Ik vertel niks nieuws. Het is al uitgebreid in de media geweest en er zijn exposities aan gewijd. Maar het blijft ongelooflijk.

Ik bestelde PIG 05049 bij de boekhandelaar uit Huizen. Hij kwam het persoonlijk afleveren en at gezellig een hapje (varkensvlees) mee.

pig 05049 hertje — afbeelding starting something

pig 05049 spekkies — afbeelding starting something

Emmer

Ik ben bang dat ik een trauma heb, zei Linda Polman.
Natuurlijk heeft u een trauma, antwoordde de psychiater. Maar u heeft er blijkbaar geen last van.

In een marathoninterview vertelt de onderzoeksjournaliste over een massaslachting in Rwanda waar ze getuige van was. ‘Ik raakte in een shock die mij in staat stelde, gedistantieerd van mezelf te handelen’, vertelt ze Hans Jaap Melissen, de interviewer.
Van de gruwelijkheden krijgt ze tot haar eigen verbazing, geen last. ‘Ik dacht er niet aan. Lag er niet wakker van. Ik droomde er niet over.’

Toch gaat ze, gealarmeerd door collega’s die gemankeerd uit Joegoslavië terugkwamen, naar Centrum ’40-’45, een instituut gespecialiseerd in traumaverwerking.

De psychiater van dienst ontvouwt haar zijn theorie: de mens is een emmer. Gedurende het leven raakt die emmer gevuld. Als de emmer overstroomt, gaat het mis. Polmans emmer was nog niet vol en stroomde niet over.

Ik fantaseerde er op door. Dat niet iedereen dezelfde maat emmer heeft. Of dat er bij sommige mensen misschien wel een heel klein gaatje in zit. Zo kwam There’s a Hole in my Bucket in een heel ander daglicht te staan.

De mooiste uitvoering van het beroemde liedje hoorde ik, toevallig of niet, op de begrafenis van een moeder wier kinderen en man bij wijze van spreken tot aan hun enkels in de inhoud van elkaars overgelopen emmers stonden. Toch maakte die moeder op mij altijd een vrij opgeruimde indruk.

Linda Polman | Het hele interview | Hans Jaap Melissen |