gitariste met brede belangstelling
Een prachtige dag om dood te gaan. Daar was iedereen het over eens.
“Als een ware heiland heeft hij op deze bijzondere dag zijn laatste adem uitgeblazen”, sprak de geëmotioneerde zoon aan de telefoon. Het deed mij onwillekeurig aan de herrijzenis denken en hem blijkbaar ook want hij zei : “Dus wat dat betreft wordt het zondag nog een spannende dag.”
foto: Raymon Rutting / De Volkskrant
“Wij zijn een familiebedrijf dat trots is op al ons personeel. Het gaat erom een goede balans te vinden tussen de resultaten en diversiteit en inclusie.” Aldus Dolf van den Brink in een interview in de Volkskrant van donderdag 13 februari 2025. Die uitspraak suggereert dat diversiteit en inclusie een concessie aan ‘de resultaten’ zijn waarmee over het algemeen de winst wordt bedoeld. Wie behoren tot de diversen en de inclusieven? vroeg ik me af toen ik het artikel las. En hoe drukken ze het resultaat?
De President van de VS noemde het diversiteitsbeleid van de Democraten de oorzaak van een botsing tussen een passagiersvliegtuig en een legerhelikopter. Dat was uit de losse pols. Dolf van den Brink deed de uitspraak in een interview n.a.v. de presentatie van de jaarcijfers (2024) die beter uitvielen dan verwacht.
De een drinkt enkel in het weekend, de ander alleen voor de gezelligheid. Sommige mensen drinken altijd en ik dronk gezellig mee met de man. Tot ik me realiseerde dat hij er echt veel beter tegen kan dan ik. Wat met roken niet lukte, lukte me met drinken wel. Eén eenheid per dag.
Moosehead Breweries bedacht iets voor Canadezen die zijn als ik. De Presidential Pack, een krat met 1461 blikjes Moosehead Canadian Lager. Precies genoeg om de komende vier jaar met dreigende annexatie en handelstarieven door te komen. Nu maar hopen dat er daarna niet nog een krat moet worden aangeschaft.
“Het is een prachtige ochtend. Het dauw op de met gras begroeide heuvels sprankelt gelijk ontelbare diamanten. Kalm grazen de schapen rondom mijn tent, tevreden met het vooruitzicht op dit mondvol, dat zowel hun eten als hun drinken is. Vol trots tonen ze hun wollige jongen.
uit 6 April ’44 England
De hartverscheurende, door Alan Smith op muziek gezette brieven van Luitenant George W. Honts (1907-1944) aan zijn geliefde Evelyn Semenza (1915-2010) lopen als een rode draad door dit concert waarin een ode aan onze vrijheid wordt gebracht. Een vrijheid die hard bevochten werd en bepaald niet vanzelfsprekend is.
We speelden het concert in Club Kalmthout, een tot podium omgebouwde kerk vlakbij Antwerpen. Binnenkort doen we het nog een keer in Hoboken, ook in Antwerpen. En we gaan het hopelijk nog vaker doen.
Op het programma staan werken van Alan Smith, Arvo Pärt, Joaquín Rodrigo, Manuel de Falla en Eugene Ysaye. Maar ook muziek van Sting, Wouters, Piazzolla en Bob Dylan in de bewerking van Wannes van de Velde.
Het KAOS Ensemble bestaat uit met Britt Truyts (zang) en Lev Adamov (viool) met dit keer als gastmuzikanten: Nathan Wouters (contrabas) en ondergetekende. Hieronder de bio’s.
Britt Truyts (sopraan) is operazangers. Ze kreeg de smaak van het programmeren te pakken toen ze naast zingen in andermans producties ook haar kunsten kon vertonen in door haarzelf samengestelde concerten. Truyts blijft actief als operazangeres maar werkt tegenwoordig ook samen met componisten en beeldend kunstenaars. Ze brengt video art performances en richtte samen met violist Lev Adamov het KAOS ensemble op. Dat kenmerkt zich door genre-overstijgende programma’s met ongebruikelijke combinaties van instrumenten en composities. In 2022 maakte Britt Truyts haar debuut in het theater in Looking for Habibi, een coproductie van Toneelhuis en Dood Paard .
Lev Adamov (viool) voelt zich soms bijna de belichaming van de twee oorlogen die de wereld momenteel in zijn greep houden. Geboren in de Sovjet Unie toen Sint Petersburg nog Leningrad heette. Later een tot Amerikaans staatsburger genaturaliseerde Rus van Joodse komaf die vanaf zijn 12e opgroeit in de Verenigde Staten. Tegenwoordig een Europeaan die in Antwerpen woonachtig is. Hij is vader van twee zonen, waarvan er een een Iraanse en de ander een Letse moeder heeft. Om al die conflicterende identiteiten en gevoelens met elkaar te verenigen, studeert en speelt Lev Adamov viool. Als solist, in orkesten, in kamermuziekensembles en met zijn eigen KAOS ensemble. Sinds 2023 treedt hij op met de Oekraïense accordeonist Oleksii Soldatov in De dialogen op het dak, een samenwerking van kunstenaar Kristof Morel (Wanderworks), ECRN, PAKT en Pax Christi Vlaanderen, naar aanleiding van het uitbreken van de verwoestende oorlog tussen Rusland en Oekraïne.
Esther Steenbergen (gitaar) speelt, schrijft en organiseert. Soms geeft ze les of wijze raad. Ze heeft een protegé waarmee ze de kunstwereld verkent en ze leest altijd een boek. Ze is een gitariste met brede belangstelling. Dat maakt dat ze zich behalve met muziek, ook wel eens bezighoudt met de rol van kunst in de samenleving of bureaucratie als poging om de wereld te redden. Na het behalen van de eerste prijs op een groot, internationaal concours in Barcelona, werd ze bevangen door twijfel over een bestaan als klassiek gitarist. Sindsdien begeeft ze zich soms wanhopig maar meestal met groot plezier, op kronkelige paden en ongebruikelijke zijwegen. Maar altijd keert ze op haar schreden terug. Terug naar de gitaar.
Nathan Wouters (contrabas) speelde aanvankelijk net als zijn ouders klassiek viool maar raakte op tienjarige leeftijd gefascineerd door het houtsnijwerk aan de kop van een contrabas, in de vorm van een leeuwenkop. Dat wilde hij ook. Zo werd de contrabas zijn instrument. Hij studeerde in Antwerpen en Gothenburg en treedt wereldwijd op als sidekick van een groeiende lijst musici, in tal van projecten en bands. Zijn persoonlijke ontwikkeling als instrumentalist en componist komt tot uiting in het samenwerkingsproject [ˈkɑːmos] met de Finse sopraan Aino Peltomaa, maar ook in solo-optredens en solo-opnames. Deze settings creëren een ideale omgeving voor hem om te experimenteren en te werken met live electronica, iets wat al sinds zijn tienerjaren deel uitmaakt van zijn muzikale vocabulaire.
Kunsten’92 is de belangenorganisatie voor de culturele en creatieve sector. Ooit opgericht om duidelijk te maken dat kunst maken geld kost. In het jaarlijks door haar georganiseerde debat vraagt het zich af: Hoe staan we ervoor? Wat kan er beter?
De PVV, de VVD en de BBB hadden niet de moeite genomen om van de partij te zijn. Nicolien van Vroonhoven (NSC) was er wel. Zij is al jaren actief op het gebied van cultuurbeleid. Zij weet van de hoed en de rand en het is ongetwijfeld haar opvatting die in de cultuurparagraaf van het verkiezingsprogramma van de NSC terecht is gekomen. Ze werd er in het debat niet over bevraagd dus gooide ze er aan het einde van de ochtend zelf maar een balletje over op: Hoe komt het dat een grote groep Nederlanders de waarde van kunst en cultuur niet ziet?
Er is een BTW verhoging op komst. De Raad voor Cultuur (9) en Het Fonds Podiumkunsten (73) hebben geadviseerd om 82 instellingen niet langer te ondersteunen. Het Fonds voor Cultuurparticipatie adviseerde om de fundering onder de (klassieke) muzieksector weg te slaan. De grote gedoger die ooit door Halbe Zijlstra tevreden moest worden gehouden met het wegbezuinigen van de halve kunstensector heeft tegenwoordig zelf de touwtjes in handen.
Zo staan we ervoor. Dus: Wat kan er beter?
Ik verwachtte een zinderende discussie maar trof een stapeltje stickers tegen de BTW-verhoging op mijn stoel en een terneergeslagen stemming in afwachting van Prinsjesdag. Omdat pas dan duidelijk zal worden hoe de kunstensector naar de slachtbank zal worden geleid.
Het was helemaal geen debat. Het waren gespreksrondes tussen gelijkgestemden die concludeerden dat er behoefte is aan betere afstemming tussen de verschillende bestuurslagen. Dat de omgeving ‘erbij betrekken’ ontzettend belangrijk is. Dat ‘de pot’ op een andere manier moet worden verdeeld. De optie ‘wat als er straks helemaal geen pot meer is?’, kwam niet ter tafel.
Kunstenaar Jonas Staal mocht een inleidend praatje houden en ging er met gestrekt been in: De PVV is een fascistische partij. De drie andere partijen zijn niet minder dan collaborateurs.
Van Vroonhoven reageerde kwaad en geëmotioneerd. Ze was ‘blij’ dat de culturele sector de politiek een spiegel voorhoudt, maar had op het punt gestaan om weg te lopen. Ze was geen collaborateur. ‘Wij van de NSC hebben niet voor niks voor élke regel in het hoofdlijnenakkoord gevochten en geëist dat de PVV zich aan de grondwet zal houden.’
Tevreden keek Staal in zijn spiegel.
Marcelle Hendrickx, D66 raadslid in Tilburg, vond het goed om de dingen ‘scherp te stellen.’ Het is de rol van de kunstenaar om te verbeelden waar ‘wij op dit moment allemaal van wakker liggen.’ Ze haalde een jonge dichter aan die zich tegenwoordig schaamt om dichter te zijn nu Martin Bosma vergaderingen opent met zijn geliefde poëzie.
Ik wilde Hendrickx vragen of ze zich wel realiseert dat het probleem is dat juist niet iedereen er momenteel wakker van ligt? En dat kunst niet is voorbehouden aan mensen van een bepaalde politieke kleur. Er zijn fascisten die van kunst houden.
Afbeelding afkomstig uit Futuristische kunstenaars effenden de weg voor Mussolini,
uit Het Historisch Nieuwsblad.
Kunsten ’92 | Jonas Staal | Marcelle Hendrickx | Nicolien van Vroonhoven | Advies Raad voor Cultuur | Advies Fonds voor Cultuurparticipatie
Het debat bleef me maar intrigeren. Opeens wist ik waarom. Het was de keuze om fascisme te bestrijden met een stickeractie. En goedkeurend een dichter te citeren die zegt : ‘Ik mag die gedichten wel mooi vinden. Maar Martin Bosma niet.’
Maarten gaat met pensioen. Zo mogen we het niet noemen maar daar komt het natuurlijk wel op neer. Geen liederenrecitals meer voor de beroemde bariton. Het is mooi geweest. Hij heeft geen zin meer in al die voorbereiding, de verantwoordelijkheid. Hij ziet er naar uit om zonder sjaaltjes en poedertjes op reis te kunnen. Om niet meer de zenuwen te krijgen als er iemand drie rijen achter hem in het vliegtuig begint te hoesten. Om niet meer met die tekst in de weer te hoeven zijn en bang te wezen om die te vergeten. Aan alles komt een eind. En nu dus ook aan de liedpraktijk van Maarten Koningsberger.
Lang geleden wilden Olga en ik Schubert spelen en we vroegen Maarten of hij met ons mee wilde doen. Dat wilde hij. Wij wilden de hits, als Der Lindenbaum, Im Abendrot en Der Leierman. Hij wilde Die schöne Müllerin. Ah nee, dachten wij. Niet al die beekjes en al dat gewandel. Maarten legde uit waarom ons idee geen goed idee was. En het zijne wel.
Hij had gelijk. Die schöne Müllerin bestaat uit prachtige muziek. Die heel geschikt is voor twee gitaren. Het is een heuse cyclus met een ontzettend mooi, ontroerend verhaal.
Dus het werd Die schöne Müllerin. We speelden in Nederland, Denemarken, Griekenland, Indonesië, China en Zuid-Afrika. In gerenommeerde zalen, op grote en kleine festivals, in kastelen en (soms hele vreemde) gelegenheidslocaties. Elke keer weer vertelde en zong Maarten vol overtuiging en enthousiasme het verhaal van die wanhopig verliefde, naïeve jongeling die zijn hart verloor aan een loeder dat zelf meer in Der Jäger zag.
Maar nu is het klaar. Nog een keer vertoont hij zijn kunsten. In de Kleine Zaal van Het Concertgebouw samen met een ware schare aan musici met wie in de loop van zijn lange loopbaan heeft samengewerkt. En Olga en ik zijn daarbij.
We zagen er tegen op en hikten er tegenaan maar Otto hakte de knoop door. Voor na afloop maakte hij een reservering bij Restaurant O Bistro. Zo hadden we iets om naar uit te kijken en waren we de hele dag onder de pannen.
De Bezette Stad duurt 4 uur. Er is een pauze van 15 minuten. We kenden en herkenden alle straten, alle huizen en plekken die in beeld kwamen en waarover verteld werd. Toen er werd gesproken over een Yad Vashem onderscheiding die niet was uitgekeerd omdat tegen de voordracht bezwaar was gemaakt, fluisterde Ruben: “Dat was door mijn oom.”
Tijdens het eten zei hij: “Het leven gaat door.
Maar voor mij is dit nog steeds realiteit.
Elke dag. Elke dag.”
Vice-president marketing Alissa Heinerscheid was van mening dat Bud Light jongere klanten nodig had en dacht die te kunnen bereiken door Dylan Mulvaney in te huren. Mulvany is een transvrouw en influencer met een miljoenenbereik. Heinerscheid stuurde haar een doos sixpacks en een blikje met haar afbeelding erop. Dylan deed wat ze geacht werd te doen. Ze nam een slokje en postte dat op Instagram.
Dat werd niet door iedereen gewaardeerd.
I’m a thousand times stronger now , Mulvaney in People | Dylan Mulvaney Link Tree |
Our Purpose is to Dream Big to Create a Future with More Cheers, Ab InBev
De prachtige foto, gemaakt door buurman Rollan Didier, vatte precies samen wat het publiek van het concert kon verwachten: een zanger, een gitarist en een programma met klassieke en ‘andere’ muziek. “Schubert & the blues” was de titel van het eerste concert dat Otto en ik in Het Concertgebouw organiseerden.
Ik wilde de foto gebruiken om iets uit te leggen aan studenten van het Conservatorium van Amsterdam in een lezing over mijn ervaringen als organisator van Meesters op de Gitaar, de gitaarserie in Het Concertgebouw.
Uiteindelijk heb ik de foto niet gebruikt, maar dat betekent niet dat hij nu voorgoed in de la verdwijnt.
De lezing was een succes. Er werden aantekeningen gemaakt. Heel veel vragen gesteld. Het was leerzaam. Voor de studenten. Maar ook voor mij. Ik ga het vaker doen.
Op de valreep kregen we aandacht voor onze serie van het NRC, in de vorm van een interview met Celil Refik Kaya. Hij gaf voor een uitverkochte zaal een prachtig concert. Het laatste dat wij in deze serie organiseerden.
Op de site van Het Concertgebouw staat een interview met ondergetekende over de serie en de overdracht.
Op het blog van Otto staat voor de liefhebber nog een aantal back stage foto’s.
De website blijft voorlopig nog bestaan.
Ook intekenen op de Nieuwsbrief behoort nog tot de mogelijkheden.
Wij blijven kortom, voorlopig nog zijdelings bij de serie betrokken.
Maar om met Mirjam Wijzenbeek te spreken, programmeur van de Kleine Zaal van Het Concertgebouw, “Er is maar één kapitein op het schip.”
Vanaf nu ben ik Kapitein Af.